آویشن

نام دیگر : آویشن باغی
نام علمی : Thymus vulgaris
نام انگلیسی : Thyme
نام های عربی : العبس ( صعتر رسمی )) (Satar rasmi ‘ Alabs
نام فرانسوی : Thym vulgaris
نام آلمانی : Gartenthymian
نام های مترادف : Thymus collinus ‘ Thymus glandulosa
نام خانواده : Lamiacceae ( نعنا )

%d8%a2%d9%88%db%8c%d8%b4%d9%86

 

گیاه شناسی :

آویشن گیاهی است علفی ، با شاخه های زیاد و چوبی به ارتفاع تا سی سانتی متر ، که در نواحی کوهستانی در بین تخته سنگ میروید . ساقه های آویشن پوشیده از کرک وبرگ های کوچک فراوان است . برگهای کوچک گیاه ، لوزی شکل و نوک تیز هستند و به صورت متقابل ، روی ساقه قرار دارند . این برگها به رنگ خاکستری روشن و با بوی بسیار نافذ و دارای دم برگ های کوچک می باشند . گلهای کوچک گلی یا سفید رنگ به صورت مجتمع در انتهای ساقه قرار گرفته اند . قسمت مورد استفاده گیاه ، گل و به ویژه برگ های آن است . این گیاه ، به طور محدود و برای تهیه دارو ، در ایران کشت میشود .

تاریخچه :

آویشن باغی ، نوع کشت شده آویشن وحشی ( Thymus serpyllum)است . نام لاتین آویشن وحشی که به عنوان مادر آویشن شناخته شده شاید بدلیل کاربرد سنتی آن در درمان ناراحتی های دوران یائسگی از رشد مارگونه گیاه گرفته شده است .
Pliny آن را به عنوان پاد زهر نیش مار و سم جانوران دریایی و همچنین درمان سردرد توصیه میکند .
رومیان نیز آویشن را می سوزاندند ، زیرا باور داشتند که دود آن عقرب رادور می کند .

منشأ جغرافیایی :

این گیاه بومی قسمت های مرکزی و جنوب اروپا ، بالکان و قفقاز است . در اروپای مرکزی ، شرق آفریقا ، هند ، ترکیه ، مراکش و آمریکای شمالی ، در سطوح وسیع کشت می شود و صادرات آن ، اکثرا از کشورهای اسپانیا ، مراکش ،فرانسه ،بلغارستان و مجارستان به دیگر نقاط جهان صورت می گیرد .

ترکیبات مهم :

مهم ترین ترکیب گیاه ، اسانس آن است که به میزان ۵/۲-۱ درصد در برگ های آن وجود دارد .
مهم ترین اجسام اسانس شامل تیمول ۱ و کارواکرول ۲ است که به ترتیب ۷۰-۳۰ درصد اسانس و ۳۰-۱۵ درصد اسانس را تشکیل می دهند . ترکیبات دیگر شامل لینالول ۳ ، سیمن ۴ ، تیمن ۵ و آلفا پی نن هستند . این ترکیبات و درصد آنها به شرایطمحل کشت ، زمان برداشت و سایر شرایط جغرافیایی بستگی دارد .

دارو شناختی و اثرات مهم :

مصرف خوراکی آویشن دارای اثرات خلط آور و ضد سرفه خوبی است ؛ به همین دلیل محصولات بسیاری ، به ویژه به صورت شربت از آن تهیه شده است . همچنین در برنشیت ، سیاه سرفه و نزله ها ، می توان از آن استفاده کرد . خاصیت ضد میکروب تیمول در آن بسیار قوی و حدود ۲۵ بار از فنل در مورد تعداد از میکروب ها بیشتر است .
همچنین در بعضی محصولات موضعی ، به عنوان ضد خارش ، ضد میکروب ، مالشی قرمز کننده و محرک ، محلول های حمام و محلول های غرغره برای کاهش تورم دهان و گلو استفاده می شود . شکل دیگر مصرف آویشن ، به صورت پودر در بعضی ادویه جات و ترشی هاست . همچنین به طور مستقیم یا همراه با دیگر گیاهان ، به عنوان بو ، مزه و ضد نفخ در صنایع غذایی مصرف زیادی دارد . در طب عوام بیشتر به خاطر اثرات مسکن ، ضد اسپاسم و ضد نفخ ، از آن استفاده می کنند .

مهم ترین اثرات گزارش شده :

سقط کننده جنین ،حساسیت زا ، ضد درد ،ضد حساسیت ، ضد آلزایمر ، ضد آرتریت ، ضد میکروب ، ضد سلولیت ، ضد باکتری ، ضد سرطان ، ضد ادم ، ضد موتاژن ، ضد اکسیدان ، ضد تب ،ضد عفونی کننده ، ضد اسپاسم ، ضد قارچ ، ضد کرم ( به خصوص کرم آسکاریس ) ، ضد احتقان ، ضد سرفه ، ضد نفخ ، بهبود دهنده زخم های داخلی ، قابض ، باز کننده برونش ها ، آنتاگونیست کلسیم ، معرق ، خلط آور ، کاهش دهنده چربی خون ، کاهش دهنده پر فشاری خون ، محرک سیستم ایمنی بدن ، حشره کش ، کاهش دهنده ترشحات بزاقی ، مسکن و محرک .

طریقه و میزان مصرف :

تهیه چای : ۲ گرم از پودر برگ آویشن را با یک لیوان آب جوشانده و پس از ۱۵-۱۰ دقیقه صاف کرده و بنوشید .
دارو های گیاهی تهیه شده از آویشن ، بیشتر به شکل مایع و شربت هستند که با استفاده از راهنمای دارو ، باید مصرف شوند . همچنین به صورت تی بگ های مختلف ، که معمولا حاوی ۲ گرم پودر یا خرد شده برگ آویشن است ، عرضه می شود .خواصدیگرآویشن عبارت است از : ادرار آور و ضد عفونی کننده مجاری ادرار .

عوارض جانبی :

تا کنون در مورد عوارض جانبی ناشی از مصرف مقادیر خوراکی آویشن یا فراورده های وابسته ، گزارشی داده نشده است ؛ ولی ممکن است در موار معدودی ، درد های شکمی را ایجاد نماید و یا باعث کلاپس موقت گردد . نکته دیگر اینکه استفاده داخلی از تیمول در شرایط داشتن کولیت ، نارسایی قلبی و در دوران حاملگی ، توصیه نمی گردد .

مقدار مصرف

مقدار مصرف عادی آن برای افراد بالای یک سال ، ۶-۳ گرم برگ خشک در یک نوبت و روزی ۳-۱ مرتبه تکرار این مقدار می باشد .
کودکان کم تر از یک سال ، ۱-۵/۰ گرم از گیاه یا معادل آن از فراورده های آویشن را روزی چند مرتبه می توانند مصرف کنند . همچنین میزان مصرف تنتور آویشن برای بزرگسالان ۴۰ قطره تا سه بار در روز و یک ششم این مقدار ، برای کودکان زیر یک سال است . مصرف شربت های مختلف ، بر حسب دستور کارخانه سازنده می باشد .
افزون بر این ، دم کرده ۵ گرم در ۱۰۰ میلی لیتر آب ، به عنوان غرغره یا دهانشویه ویا مصارف موضعی ، توصیه شده است.

مصرف در دوران حاملگی و شیردهی :

گرچه ممکن است مصرف در دوران حاملگی و شیردهی خطرات در برداشته باشد ، ولی چون مطالعات در این مورد کامل نشده ، بهتر است زیر نظر پزشک مصرف شود .

نکات قابل توجه :

۱٫ گیاهانی با نام آویشن پهن ، آویشن باریک و آویشن شیرازی که در عطاری ها و در بازار ایران وجود دارند ، متفاوت از آویشن هستند ، ولی به علت شباهت در بعضی ترکیبات یا شباهت ظاهری ، به این نام ها نامیده شدند . راجع به این آویشن ها ، توضیحات لازم ارائه شده است .
۲٫ گونه دیگری از آویشن با نام علمی « Thymus zygis »که شباهت بسیاری از نظر ظاهری و ترکیبات ، با گونه اصلی دارد ، در بعضی نقاط دنیا به جای آویشن اصلی Thymus vulgarisمصرف می شود . گونه مذکور در ایران رویش ندارد .
۳٫ به بعضی از گونه های گیاه Thymus در ایران آویشن اطلاق می شود . این گیاه در مناطق زیادی از ایران ( شمال ، غرب و مرکز ، از جمله مازندران ، گیلان ، آذربایجان ، کردستان ، اطراف تهران و اطراف قزوین می روید .
۴٫ آویشنی که در بیشتر کتب گیاهان دارویی دنیا به عنوان استاندارد و گونه اصلی دارویی نوشته شده ، Thymus vulgaris است که به صورت محدود در ایران کشت می شود . بیشتر گیاهانی که تحت نام آویشن در بازار های ایران عرضه می شود ، از نظر جنس و گونه متفاوتند ، ولی در اثرات دارویی مشابهت دارند .

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. کادرهای اجباری با مشخص شده‌اند

ثبت نام